دانلود pdf مدیریت شوک کمیاب و عالی

مدیریت شوک یک فرآیند حیاتی در حفظ سلامت بیماران بدحال است و در این راستا، درک چیستی شوک و انواع آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. این پدیده که به اختلال در خون‌رسانی به بافت‌ها و سلول‌های بدن اشاره دارد، می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد و به همین دلیل، نیازمند رویکردهای درمانی متفاوتی است.

اهداف درمانی کلی در اداره انواع شوک، شامل حفظ و بهبود خون‌رسانی به بافت‌ها و سلول‌ها است. زیرمجموعه‌های انواع شوک، بر اساس علت بروز آن، متفاوت هستند و هر کدام نیازمند رویکرد درمانی خاصی است.

درک صحیح از مایعات بدن و دسته‌بندی آنها به مایع درون سلولی و برون سلولی، به انتخاب مناسب‌ترین روش مایع‌درمانی کمک می‌کند. توزیع مایعات بدن به مایع میان بافتی، درون رگی و فضای سوم نیز در این میان نقش مهمی ایفا می‌کند. ارتباط این فضاها با یکدیگر، تعیین‌کننده نحوه پاسخ بدن به درمان است.

مدیریت شوک هیپوولمیک زمانی مطرح می‌شود که حجم خون در گردش به میزان قابل توجهی کاهش یابد. انواع شوک هیپوولمیک می‌تواند ناشی از خونریزی، از دست دادن مایعات بدن از طریق اسهال و استفراغ، یا سوختگی باشد.

علائم شوک هیپوولمیک شامل کاهش فشار خون، افزایش ضربان قلب، تنفس سریع و سطحی، پوست سرد و مرطوب، و کاهش سطح هوشیاری است. 5 اقدام اولیه در اداره شوک هیپوولمیک شامل اکسیژن‌درمانی، رگ‌گیری مناسب، مایع‌درمانی و احیای مایعات، دارو درمانی و حفظ درجه حرارت مرکزی بدن است.

انواع کریستالوئیدها، مانند نرمال سالین و رینگر لاکتات، به طور گسترده در مایع‌درمانی استفاده می‌شوند. پیامدهای انفوزیون کریستالوئیدها شامل افزایش حجم خون و بهبود خون‌رسانی به بافت‌ها است.

انفوزیون سرم ایزوتونیک، مانند نرمال سالین، به طور معمول برای احیای حجم خون استفاده می‌شود. سرعت تجویز مایع باید با توجه به شرایط بیمار و شدت شوک تعیین شود. دارو درمانی، از جمله استفاده از دوپامین، می‌تواند به بهبود فشار خون و خون‌رسانی به بافت‌ها کمک کند.

دوزهای انفوزیون دوپامین باید با دقت تنظیم شود، زیرا عوارض دوپامین می‌تواند شامل افزایش ضربان قلب، افزایش فشار خون و آریتمی قلبی باشد. علائم اولیه نشت دوپامین به زیر جلد شامل قرمزی، تورم و درد در محل تزریق است.

مصرف دوپامین در بیماران با سابقه انسداد عروق باید با احتیاط انجام شود. مسیر انفوزیون نوراپی نفرین باید به دقت انتخاب شود تا خطر نکروز پوست کاهش یابد. حفظ درجه حرارت مرکزی بدن از طریق گرم نگه داشتن تنه و اندام‌ها، به منظور حفظ بازگشت خون وریدی، از اهمیت بالایی برخوردار است.

شوک هموراژیک زمانی اتفاق می‌افتد که خونریزی شدید منجر به کاهش حجم خون در گردش شود. علائم شوک هموراژیک مشابه علائم شوک هیپوولمیک است، اما ممکن است شامل وجود خون در استفراغ یا مدفوع نیز باشد.

اقدامات درمانی در مدیریت شوک هموراژیک شامل کنترل خونریزی، مایع‌درمانی و تزریق فراورده‌های خونی است. محلول‌های کلوئیدی، مانند آلبومین، می‌توانند به افزایش فشار خون کمک کنند.

پس از احیای اولیه با مایعات ایزوتونیک، فراورده‌های خونی، مانند گلبول‌های قرمز فشرده، برای جایگزینی خون از دست رفته تزریق می‌شوند. حجم معمول فراورده‌های خونی مورد نیاز، به میزان خونریزی و وضعیت بیمار بستگی دارد.

سپسیس و شوک سپتیک، از دیگر انواع شوک هستند که ناشی از عفونت‌های شدید می‌باشند. سپسیس به پاسخ التهابی سیستمیک بدن به عفونت اطلاق می‌شود، در حالی که شوک سپتیک، مرحله پیشرفته‌تری از سپسیس است که با کاهش فشار خون و اختلال در خون‌رسانی به بافت‌ها همراه است.

عوامل ایجاد کننده سپسیس می‌تواند شامل باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها باشد. سیر پیشرفت سپسیس به طرف شوک سپتیک می‌تواند بسیار سریع باشد و نیازمند مداخلات درمانی فوری است. عوارض ناشی از پاسخ‌های التهابی بدن در سپسیس و شوک سپتیک شامل واز و دیلاتاسیون محیطی، میکرو آمبولی، سندرم انعقاد عروقی منتشر، انقباض عروق ریوی و انقباض عروق کلیوی و طحالی است.

تظاهرات بالینی سپسیس و شوک سپتیک شامل تب، لرز، افزایش ضربان قلب، تنفس سریع، کاهش فشار خون و تغییر در وضعیت ذهنی است. مراحل اختلالات همودینامیک در شوک سپتیک شامل مرحله هیپرمتابولیک و مرحله هیپودینامیک است.

تظاهرات بالینی در مرحله هیپرمتابولیک شامل افزایش برون‌ده قلبی و کاهش مقاومت عروقی سیستمیک است، در حالی که تظاهرات بالینی مرحله هیپودینامیک شامل کاهش برون‌ده قلبی و افزایش مقاومت عروقی سیستمیک است.

مداخلات درمانی در مدیریت شوک سپتیک شامل تجویز آنتی‌بیوتیک، مایع‌درمانی، تجویز وازوپرسورها مانند نور اپی نفرین، و حمایت تنفسی است.

شوک کاردیوژنیک به وضعیتی اطلاق می‌شود که قلب قادر به پمپاژ خون کافی برای تامین نیازهای بدن نیست. دو نوع شوک کاردیوژنیک وجود دارد: شوک کاردیوژنیک ناشی از اختلال عملکرد عضله قلب و شوک کاردیوژنیک ناشی از مشکلات مکانیکی قلب.

علل بروز شوک کاردیوژنیک می‌تواند شامل انفارکتوس میوکارد، نارسایی قلبی، آریتمی‌های قلبی و مشکلات دریچه‌ای قلب باشد. مراحل شوک کاردیوژنیک شامل مرحله جبرانی، مرحله هیپوتانسیون بدون جبران و مرحله هیپوتانسیون بدون بازگشت است.

علائم شوک کاردیوژنیک شامل کاهش فشار خون، افزایش ضربان قلب، تنگی نفس، ادم ریوی و کاهش سطح هوشیاری است. برای شکستن سیکل شوک کاردیوژنیک، باید علت زمینه‌ای شوک را درمان کرد و از اقداماتی مانند تجویز اکسیژن، تزریق وریدی آتروپین، مایع‌درمانی با نرمال سالین، تجویز وازوپرسورها مانند دوبوتامین و بلوس وریدی اپی نفرین استفاده کرد.

مایع‌درمانی باید با کنترل PCWP (فشار گوه ریوی) و CVP (فشار ورید مرکزی) انجام شود و به صدای ریه نیز توجه شود.

شوک نوروژنیک ناشی از آسیب به سیستم عصبی است که منجر به اتساع عروق و کاهش فشار خون می‌شود. آناتومی ستون مهره‌ها و انواع صدمات ستون مهره‌ها و نخاع در درک این نوع شوک حائز اهمیت است.

حوادثی که ما را به صدمات مهره‌ها مشکوک می‌کند، باید به دقت بررسی شوند و علائم صدمات آسیب مهره‌ای و آسیب نخاعی، از جمله علائم عمومی صدمات مهره‌ای استخوانی و علائم موضعی ترومای مهره‌ای، باید به دقت ارزیابی شوند. علائم فشار بر روی نخاع یا اعصاب خارج شده از آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

شوک نوروژنیک معمولاً 30 دقیقه بعد از صدمه نخاعی رخ می‌دهد و سطح اتساع عروقی در صدمه نخاعی تعیین‌کننده شدت شوک است. عوارض بحرانی شوک نوروژنیک شامل افت فشار خون و برادی‌کاردی است و اقدامات اورژانس شامل تثبیت ستون فقرات، مایع‌درمانی و تجویز وازوپرسورها است.

شوک آنافیلاکتیک یک واکنش شدید آلرژیک است که می‌تواند زندگی فرد را تهدید کند. عوامل اصلی ایجاد کننده آنافیلاکسی شامل غذاها، داروها و نیش حشرات است.

مراحل واکنش‌های آنافیلاکسی شامل بروز علائمی مانند خارش، کهیر، تورم صورت و زبان، تنگی نفس، خس‌خس سینه، تهوع و استفراغ است. ارزیابی و درمان سریع شوک آنافیلاکتیک بسیار حیاتی است و مداخلات اولیه و فوری شامل مدیریت راه هوایی، تجویز اپی نفرین و تجویز مایعات داخل وریدی است.

مدیریت راه هوایی در شوک آنافیلاکتیک به دلیل بروز زودهنگام ادم مجاری هوایی فوقانی بسیار مهم است و در صورت لزوم، باید اقداماتی مانند کریکوتیروئیدوتومی با سوزن انجام شود. دارو درمانی در آنافیلاکسی و شوک آنافیلاکتیک شامل تجویز اپی نفرین، آنتی‌هیستامین‌ها و کورتیکواستروئیدها است.

مدیریت شوک انسدادی ناشی از انسداد جریان خون به قلب یا ریه‌ها است. هر عاملی که باعث افزایش فشار داخل توراکس شود، می‌تواند منجر به شوک انسدادی شود. جلوگیری از حرکت رو به جلوی خون و جلوگیری از پمپاژ خون به داخل آئورت از جمله مکانیسم‌هایی هستند که در بروز این نوع شوک نقش دارند.