دانلود pdf زمین شناسی اقتصادی کمیاب و عالی

زمین شناسی اقتصادی دانشی اساسی است که به بررسی چگونگی پیدایش، توزیع و استخراج کانسارها و منابع معدنی با ارزش می‌پردازد. این حوزه، مفاهیم بنیادینی را برای درک فرآیندهای زمین شناختی موثر بر تشکیل مواد معدنی به کار می‌گیرد.

پیدایش کانسارها فرآیندی پیچیده است که می‌تواند از طریق مکانیسم‌های مختلف زمین شناختی صورت گیرد. این فرآیندها شامل فعالیت‌های ماگمایی، هیدروترمال، رسوبی و دگرگونی هستند که هر یک منجر به تمرکز عناصر با ارزش در محیط‌های خاص می‌شوند.

کانسارهای ماگمایی به آن دسته از ذخایر معدنی گفته می‌شود که به طور مستقیم از تبلور و تفکیک مذاب‌های ماگمایی حاصل می‌شوند. این کانسارها اغلب شامل فلزات گروه پلاتین، کرومیت و نیکل هستند که در توده‌های نفوذی اولترامافیک و مافیک یافت می‌شوند.

کانسارهای همراه با سنگهای گرانیتوئیدی، ارتباط نزدیکی با فعالیت‌های نفوذی ماگمایی دارند و اغلب شامل فلزاتی نظیر مس، مولیبدن و طلا هستند. این کانسارها معمولاً در اطراف توده‌های گرانیتوئیدی و به دنبال فعالیت سیالات هیدروترمال مرتبط با آن‌ها تشکیل می‌شوند.

کانسارهای اسکارن از طریق واکنش‌های دگرگونی مجاورتی بین سیالات ماگمایی یا هیدروترمال و سنگ‌های کربناته، به ویژه سنگ آهک و دولومیت، شکل می‌گیرند. این کانسارها می‌توانند حاوی آهن، مس، طلا، و تنگستن باشند و اغلب دارای کانی شناسی پیچیده‌ای هستند.

کانسارهای اپی ترمال، ذخایری هستند که در اعماق کم و دماهای نسبتا پایین از سیالات گرمابی تشکیل می‌شوند و غالباً با فعالیت‌های آتشفشانی مرتبط هستند. این نوع کانسارها از مهم‌ترین منابع طلا و نقره در جهان به شمار می‌روند و معمولاً به صورت رگچه‌ای یا پراکنده یافت می‌شوند.

ذخایر غیرهمزاد حاصل از تحرک دوباره مواد معدنی، زمانی شکل می‌گیرند که عناصر فلزی موجود در سنگ‌های قدیمی‌تر یا رسوبات، توسط سیالات جدید مورد حمله قرار گرفته و دوباره متمرکز می‌شوند. این فرآیند می‌تواند منجر به تشکیل کانسارهای جدید با عیار بالا شود که از اهمیت ویژه ای در زمین شناسی اقتصادی برخوردار است.

کانسارهای سولفید توده ای، ذخایر مهمی از مس، روی، سرب و طلا هستند که اغلب در محیط‌های زیر دریایی و به واسطه فعالیت چشمه‌های گرمابی در کف اقیانوس‌ها تشکیل می‌شوند. این کانسارها به دلیل مقادیر بالای سولفیدهای فلزی خود شناخته شده‌اند و معمولاً شکل عدسی مانند دارند.

کانسارهای رسوبی از طریق فرآیندهای شیمیایی و فیزیکی در حوضه‌های رسوبی شکل می‌گیرند و شامل ذخایر بزرگی از آهن، منگنز، فسفات و زغال سنگ هستند. این کانسارها بخش قابل توجهی از منابع معدنی جهان را تشکیل می‌دهند و غالباً گسترش وسیعی دارند.

کانسارهای حاصل از هوازدگی، از انحلال، حمل و تمرکز مجدد عناصر با ارزش در نزدیکی سطح زمین و تحت تأثیر فرآیندهای هوازدگی و فرسایش تشکیل می‌شوند. بوکسیت و کائولن از مثال‌های بارز این نوع کانسارها هستند که از انحلال سنگ‌های غنی از آلومینیوم و سیلیکات حاصل می‌شوند.

کانسارهای دگرگونی، از تغییرات دما و فشار بر روی سنگ‌های موجود و کانسارهای اولیه در طی فرآیندهای دگرگونی منطقه‌ای یا مجاورتی حاصل می‌شوند. این کانسارها می‌توانند شامل گرافیت، آزبست و برخی کانسارهای آهن باشند که با تغییر ساختار و ترکیب کانی‌ها به وجود می‌آیند.

کانیها و سنگهای صنعتی به مواد معدنی غیر فلزی گفته می‌شود که برای مصارف صنعتی گسترده‌ای نظیر ساخت و ساز، کشاورزی و تولید مواد شیمیایی به کار می‌روند. این دسته شامل موادی مانند ماسه، شن، گچ، نمک و باریت است که اهمیت فراوانی در اقتصاد و صنعت دارند.

ارتباط کانسارسازی با زمین ساخت ورقی، نشان دهنده نقش محوری حرکت و تعامل صفحات تکتونیکی در تشکیل انواع مختلف کانسارها است. فرآیندهایی نظیر فرورانش، گسترش بستر اقیانوس و برخورد قاره‌ای، محیط‌های زمین شناختی مساعدی برای تمرکز مواد معدنی ایجاد می‌کنند و در زمین شناسی اقتصادی بسیار مهم است.

آشنایی با مینرالوگرافی، علمی است که به مطالعه میکروسکوپی کانی‌های کانساری در مقاطع صیقلی می‌پردازد. این روش برای شناسایی کانی‌ها، تعیین بافت و ساختار آن‌ها، و بررسی روابط پاراژنتیکی که برای ارزیابی و فرآوری کانسارها حیاتی است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.