دانلود pdf ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی) کمیاب و عالی

در فضای رقابتی کسب و کار امروزی، ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی) ابزاری بنیادین برای بهینه‌سازی فرآیندها و افزایش بهره‌وری محسوب می‌شود. این رویکرد به مدیران کمک می‌کند تا زمان لازم برای انجام فعالیت‌ها را به دقت تحلیل و اندازه‌گیری کنند.

مراحل زمان‌سنجی با کرونومتر با انتخاب دقیق کار مورد بررسی آغاز می‌شود؛ این انتخاب باید بر اساس اهداف مشخص و قابلیت اندازه‌گیری کار صورت گیرد. سپس، مطالعه دقیق کار برای یافتن اقتصادی‌ترین و مؤثرترین روش انجام آن ضروری است.

در این مرحله، تمامی جزئیات فرآیند، از جمله حرکات کارگر و توالی فعالیت‌ها، تحلیل می‌شود تا اطمینان حاصل شود که بهترین شیوه ممکن در حال اندازه‌گیری است.

پس از مطالعه و انتخاب روش، ثبت اطلاعات به دقت انجام می‌شود و فرم نمونه زمان‌سنجی نقش کلیدی در سازماندهی این داده‌ها دارد. یکی از اصول مهم در ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی)، تقسیم کار به عناصر کوچک و قابل اندازه‌گیری است.

این تقسیم‌بندی کمک می‌کند تا هر بخش از کار به طور مستقل تحلیل شده و زمان‌های غیرضروری یا اضافی شناسایی و حذف گردند.

عناصر کوچک کار می‌توانند به انواع مختلفی مانند عناصر تکراری، غیرتکراری، دستی یا ماشینی تقسیم شوند. نکات مهمی در تقسیم کار به عناصر کوچک وجود دارد؛ از جمله اینکه هر عنصر باید دارای نقطه شروع و پایان مشخصی باشد.

به عنوان مثال، در فرزکاری یک قطعه ریخته‌گری شده، هر گام از قرار دادن قطعه در گیره تا برداشتن آن از ماشین، به عنوان یک عنصر مجزا در نظر گرفته می‌شود.

پس از تقسیم‌بندی، روش‌های مختلفی برای ثبت زمان هر عنصر وجود دارد که باید با دقت انتخاب شود. برای اطمینان از صحت داده‌ها، تعیین دفعات لازم برای زمان‌سنجی اهمیت حیاتی دارد.

این تعداد دفعات مشاهده می‌تواند با استفاده از روش‌های آماری محاسبه شود تا دقت اندازه‌گیری به سطح مطلوب برسد؛ مثال‌های کاربردی این روش، اعتبار نتایج را تأیید می‌کنند.

یکی دیگر از شیوه‌های تعیین دفعات لازم برای زمان‌سنجی، روش می تگ (May-Tag) است که از جدول‌های خاصی برای این منظور بهره می‌برد. این روش نیز مانند شیوه آماری، اطمینان از کفایت تعداد مشاهدات را فراهم می‌آورد.

مثال‌های کاربردی روش می تگ نشان می‌دهند که چگونه با استفاده از این جدول‌ها می‌توان به یک تعداد مشاهده بهینه دست یافت تا دقت زمان‌سنجی افزایش یابد.

یکی از مراحل کلیدی در ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی)، تعیین ضریب عملکرد کارگران است که میزان کارایی آن‌ها را نسبت به یک عملکرد استاندارد نشان می‌دهد. برای این منظور، ملاحظات ویژه‌ای در انتخاب کارگر واجد شرایط لازم است.

مشخصات کارگر انتخاب‌شده، مانند تجربه و مهارت، باید با دقت ارزیابی شود تا عملکرد او نماینده خوبی برای گروه کارگران باشد.

در تعیین ضریب عملکرد، عوامل متعددی تاثیرگذارند که برخی خارج از کنترل کارگر و برخی دیگر وابسته به او هستند. برای محاسبه دقیق، می‌توان از نمونه کارگران استفاده کرد و داده‌های عملکرد آن‌ها را در جدول مخصوصی ثبت نمود.

تحلیل نمودار توزیع زمان‌های صرف شده کارگران، به درک بهتری از تنوع عملکرد و تعیین ضریب مناسب کمک می‌کند. توضیحات تکمیلی ضریب عملکرد، شفافیت لازم را در این بخش فراهم می‌آورد.

یکی از روش‌های تعیین ضریب عملکرد، قضاوت ذهنی است که بر اساس تجربه و مهارت زمان‌سنج صورت می‌گیرد و جدول قضاوت ذهنی برای عملکرد به آن کمک می‌کند. روش وستینگهاوس (Westinghouse) نیز رویکردی ساختاریافته‌تر برای این منظور ارائه می‌دهد.

در روش وستینگهاوس، فاکتورهایی مانند مهارت (Skill)، تلاش به کار رفته (Effort)، شرایط محیط کاری (Conditions) و سازگاری (Consistency) با استفاده از جداول مخصوصی ارزیابی می‌شوند.

هر یک از این جداول، معیارهای مشخصی برای سنجش فاکتورهای مذکور ارائه می‌دهند و امتیازدهی بر اساس آن‌ها انجام می‌شود. نکات مهمی درباره ضریب عملکرد وجود دارد که باید در نظر گرفته شود تا نتایج ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی) عادلانه و واقع‌بینانه باشد.

پس از تعیین ضریب عملکرد، گام بعدی محاسبه زمان نرمال یا زمان پایه برای هر عنصر کاری است که از ضرب زمان مشاهده شده در ضریب عملکرد به دست می‌آید.

برای تکمیل زمان استاندارد، لازم است زمان‌های بیکاری مجاز (Allowances) نیز محاسبه شوند. عوامل مؤثر در تعیین زمان بیکاری مجاز شامل نیازهای شخصی، خستگی و وقایع احتمالی است.

انواع زمان‌های بیکاری مجاز شامل وقایع احتمالی (تأخیرات قانونی)، راحتی و زمان‌های ثابت برای نیازهای شخصی و خستگی پایه می‌شوند، همچنین زمان‌های بیکاری مجاز متغیر نیز وجود دارد که به شرایط خاص کار بستگی دارند؛ مثلاً موقعیت غیرطبیعی بدن، وزن قطعه، نور محیط، شرایط جوی و تنش‌های بینایی، شنوایی، فکری و فیزیکی.

جداول خاصی برای امتیازات موقعیت‌های غیرطبیعی بدن و مقادیر زمان‌های بیکاری مجاز برای شرایط حرارت، شرایط جوی و تنش چشمی تدوین شده‌اند. علاوه بر این، زمان‌های بیکاری مجاز ویژه نیز برای مواردی چون آغاز و خاتمه کار، تمیزکاری، تنظیم ابزار یا دستگاه، جداسازی، تعویض و کارهای برگشتی در نظر گرفته می‌شوند.

زمان‌های بیکاری مجاز دیگری نیز برای مازاد کاری، فراگیری، آموزش و تشویقی وجود دارد؛ همچنین زمان‌های بیکاری مجاز خط مشی یا سیاست‌گذاری که بر اساس رویه‌های مدیریتی تعیین می‌شوند، در این دسته‌بندی قرار می‌گیرند و خلاصه عوامل زمان‌های بیکاری مجاز به جمع‌بندی آن‌ها کمک می‌کند.

با جمع‌آوری زمان نرمال و زمان‌های بیکاری مجاز، می‌توان زمان استاندارد را برای هر عملیات تعیین کرد که از اهداف اصلی ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی) است. تعیین زمان استاندارد برای کار با ماشین‌ها نیز فرآیند مشابهی دارد، اما با در نظر گرفتن مفاهیم زمان فعالیت خودکار، کار خارجی و داخلی.

این تمایزات برای محاسبه دقیق‌تر زمان بیکاری مجاز در کار با ماشین‌ها حیاتی هستند؛ نکات پایانی در تعیین زمان بیکاری مجاز برای کار با ماشین‌ها به ارزیابی دقیق‌تر کمک می‌کند.

شیوه‌های تخصیص زمان مجاز استراحت باید با دقت انتخاب شوند تا هم به سلامت کارگر کمک کرده و هم بهره‌وری را حفظ کند. محاسبه زمان استراحت کافی نیازمند توجه به ماهیت کار و میزان خستگی ایجاد شده است.

روش‌های مختلفی برای تخصیص زمان استراحت مجاز وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خود را دارند؛ مثال‌های محاسبه زمان استاندارد در حالت‌های مختلف (حالت ۱، ۲، ۳ و ۴) به درک بهتر این فرآیند کمک می‌کنند.

علاوه بر زمان‌سنجی با کرونومتر، سیستم‌های پیشرفته‌تری نیز برای اندازه‌گیری زمان فعالیت‌های انسانی وجود دارد. سیستم ام‌تی‌ام-۱ (MTM-1)، به عنوان یک سیستم اندازه‌گیری علمی فعالیت‌های انسانی، حرکات دستی مانند حرکت به سمت (Reach)، گرفتن (Grasp)، چرخش (Turn) و جابه‌جایی (Move) را با دقت تحلیل می‌کند.

این سیستم همچنین شامل عناصری چون اعمال فشار (Apply Pressure)، رها کردن (Release)، قرار دادن (Position)، جدا کردن (Disengage) و چرخاندن (Crank) است و حرکات تنه، پا و چشمی نیز در آن مورد بررسی قرار می‌گیرد و جداول مخصوصی برای هر عنصر دارد؛ نکات محاسبه زمان فعالیت با ام‌تی‌ام-۱ و جدول عناصر آن بسیار مفید است.

روش بیسیک ماست (Basic MOST) و انواع آن، از دیگر سیستم‌های پیشرفته برای زمان‌سنجی هستند که کاربردهای گسترده‌ای دارند. واحد زمان در سیستم بیسیک ماست، توالی‌های مختلفی را برای تجزیه و تحلیل فعالیت‌ها ارائه می‌دهد، از جمله توالی جابه‌جایی عمومی، توالی جابه‌جایی تحت کنترل و توالی استفاده از ابزار.

این توالی‌ها هر کدام پارامترها و جداول خاص خود را دارند که با مثال‌های کاربردی روشن می‌شوند. در نهایت، روش نمونه‌برداری از کار، دیگر ابزار مهم در ارزیابی کار و زمان (زمان سنجی) است. این روش با تعیین تعداد مشاهدات لازم بر اساس فرمول آماری و فرآیند نمونه‌برداری فعالیت، به محاسبه زمان استاندارد کمک می‌کند و خلاصه اطلاعات محاسبه زمان استاندارد و محاسبه نهایی زمان استاندارد، نتیجه‌بخش تمامی این تلاش‌ها برای بهینه‌سازی فرآیندهای کاری است.