دانلود pdf تکنولوژی آموزشی کمیاب و عالی

مقدمات تکنولوژی آموزشی، جایگاهی محوری در فرایند یاددهی-یادگیری دارد و بررسی دقیق آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این حوزه، با پرداختن به تاریخچه و مفهوم خود، راه را برای درک عمیق‌تر کاربردهای نوین هموار می‌سازد.

حضور تکنولوژی آموزشی در ایران نیز تاریخچه‌ای قابل توجه دارد و واژه‌شناسی آن، از جمله تأسیس کمیته مخصوص این زمینه، حائز اهمیت است. تعریف جیمز براون از تکنولوژیست آموزشی، نقشی کلیدی در فهم این تخصص ایفا می‌کند.

این تعاریف به روشن شدن وظایف و رسالت این حوزه کمک شایانی می‌کنند. هر سامانه (سیستم)، اجزای مشخصی دارد که تشخیص آن‌ها برای شناسایی کلیت سامانه ضروری است. این اصول در کلاس درس و همچنین در سطح آموزش و پرورش به کار گرفته می‌شوند.

شناخت سامانه، فهم بهتری از پویایی‌های آموزشی فراهم می‌آورد. مفاهیم آموزش و یادگیری ستون‌های اصلی فرایند تربیت هستند و در تکنولوژی آموزشی، رویکردهای خاصی نسبت به آن‌ها اتخاذ می‌شود. ارتباط به عنوان یک عنصر حیاتی، در تکنولوژی آموزشی جایگاه ویژه‌ای دارد.

مدل‌های ارتباطی و اجزا آن‌ها، از جمله مدل خطی و تحلیل آن در کلاس درس، در کنار مدل‌های لاسول و ایندیانا، ابزارهای مهمی برای درک جریان اطلاعات هستند.

بخش دوم به طراحی منظم آموزشی اختصاص دارد که با تعریف مدل و تبیین مدل منظم آموزشی آغاز می‌شود. این طراحی، چارچوبی منسجم برای برنامه‌ریزی و اجرای اثربخش فراهم می‌آورد.

اجزای مدل منظم آموزشی و به‌طور کلی اجزای مدل آموزشی، ابزارهای عملی برای دستیابی به اهداف مشخص هستند. هدف‌ها و بازده‌های یادگیری، از جمله موضوعات اصلی در طراحی آموزشی محسوب می‌شوند. طبقه بندی بازده‌های یادگیری، به‌ویژه بر اساس طبقه بندی بلوم، شامل حوزه شناختی و طبقه‌های آن است.

این طبقه بندی به وضوح هدف‌گذاری و ارزیابی کمک می‌کند. علاوه بر حوزه شناختی، حوزه‌های روانی حرکتی و عاطفی نیز طبقه‌های خاص خود را در طبقه بندی بلوم دارند. طبقه بندی گانیه نیز انواع دیگری از یادگیری را مشخص می‌کند.

این موارد شامل اطلاعات کلامی، مهارت‌های ذهنی، راهبردهای شناختی، مهارت‌های حرکتی و نگرش‌ها می‌شوند. تعریف هدف رفتاری و اجزای آن، برای تبیین انتظارات از یادگیرنده ضروری است. همچنین، شناسایی مخاطب در هر برنامه آموزشی، گام مهمی در طراحی محسوب می‌شود.

این شناخت به انتخاب محتوا و سازماندهی مؤثرتر کمک می‌کند. انتخاب محتوا و سازماندهی آن، همراه با روش‌های آموزشی همچون استقرا و قیاس، از عناصر حیاتی طراحی است. سازماندهی گروه‌ها، چه گروه‌های غیر رسمی و چه رسمی، بر اساس هنجارها (نورم‌ها)، فشار همالان و همبستگی گروهی انجام می‌پذیرد.

تنظیم زمان و فضا نیز در کارایی آموزش نقشی تعیین‌کننده دارد. رسانه‌ها در طراحی آموزشی جایگاه ویژه‌ای دارند و طبقه بندی و گونه‌های مختلف آن‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. انتخاب رسانه‌ها، بر اساس هدف‌های آموزشی و ویژگی‌های فراگیران انجام می‌شود.

مخروط تجارب دیل، راهنمای ارزشمندی برای درک اثربخشی رسانه‌ها و فنون آموزشی در انتخاب آن‌ها است. برای انتخاب رسانه‌ها، محرک‌های مورد نیاز موضوع درسی، نظر ویتیچ و شولز در مورد رنگ و اهمیت حرکت باید مورد توجه قرار گیرند. رسانه‌های متحرک و شرایط عملی استفاده از آن‌ها نیز اهمیت بسیاری دارند.

همه این عوامل در ارائه و اجرای تدریس مؤثر نقش دارند.

مراحل طی شدن رویدادهای آموزشی بر اساس نظریه شناختی، شامل جلب توجه و مطلع کردن یادگیرندگان از هدف‌ها است. این مراحل با تحریک یادآوری پیش‌نیازها و تهیه راهنماهای یادگیری ادامه می‌یابند.

فراخواندن عملکرد و تهیه بازخورد صحیح، به سنجش عملکرد و دستیابی به یادداری و انتقال دانش کمک می‌کند. ارزشیابی به عنوان بخش پایانی و مهم فرایند آموزشی، شامل ارزشیابی عملکرد است. بازخورد یا تحلیل ارزشیابی، اطلاعات لازم برای بهبود و اصلاحات آتی را فراهم می‌آورد.

این حلقه بازخورد برای پویایی و ارتقای کیفیت آموزشی ضروری است. بخش سوم، به طور خاص به رسانه‌ها می‌پردازد و با تعریف تصویر و پروژکتور اُپِک (پروژکتور برای مواد مات و کدر) آغاز می‌شود. نحوه استفاده و محاسن تصویر، همراه با تعریف، محاسن، محدودیت‌ها و معیارهای ارزیابی کتاب، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مجله، چارت‌ها با انواع مختلفی همچون برگردان، پوششی، جریانی، جدولی، شاخه‌ای، درختی، نقشه‌ای و تصویری نیز از رسانه‌های دیداری مهم هستند. نمودارها با ویژگی‌ها و انواع خود مانند ستونی، سطحی، خطی و تصویری، ابزارهای کارآمدی برای نمایش داده‌ها به شمار می‌روند؛ نظر ویتیچ و شولز در مورد نمودار و معیارهای یک نمودار خوب نیز اهمیت دارد. نقشه با ویژگی‌ها و مقیاس خود، پوستر با ویژگی‌ها، انواع و معیارهای خود، و همچنین کاریکاتور و ویژگی‌های آن، ابزارهای دیداری دیگری هستند.

تابلوهای گچی، ماژیکی، مغناطیسی و پارچه‌ای، هر یک با محاسن و محدودیت‌های خاص خود، رسانه‌های تعاملی مهمی در کلاس درس محسوب می‌شوند؛ تابلوهای الکتریکی نیز در این دسته قرار می‌گیرند.

رسانه‌های شنیداری مانند نوار شنیداری (کاست، حلقه‌ای، خشابی یا کارتریج)، صفحه (از جمله صفحه‌های لیزری)، کارت‌های شنیداری، تلفن و رادیو، هر کدام با محاسن و محدودیت‌هایشان، کانال‌های انتقال اطلاعات را تشکیل می‌دهند. رسانه‌های شنیداری-دیداری شامل نوار فیلم (فیلم استریپ)، صفحه (شفافه‌نگار)، طلق شفاف، فیلم و نوار ویدئو، ابزارهای قدرتمندی در تکنولوژی آموزشی هستند.

سه بعدی‌ها، منابع انسانی و موقعیت‌ها، و همچنین کامپیوتر و انواع آن، از جمله جدیدترین و جامع‌ترین ابزارهایی هستند که در تکنولوژی آموزشی به کار گرفته می‌شوند و امکانات بی‌شماری را برای یادگیری فراهم می‌آورند.