دانلود pdf مبانی جغرافیای شهری کمیاب و عالی
مطالعه مبانی جغرافیای شهری به درک عمیق پدیدههای پیچیده شهر و شهرنشینی میانجامد. این حوزه از دانش، با هدف تبیین حدود و قلمرو خود، چیستی جغرافیای شهری را واکاوی کرده و محورهای اصلی مطالعات خود را در چهارچوب پراکندگی الگوهای فضایی و دیدگاههای توسعه شهری مشخص میکند.
سیر تکوینی نظرات و مطالعات در این رشته، از نظریهپردازان پیشگامی چون ژرژ کهل، چارلز کولی، آلفرد هتنر، اتو اشلوتر، فردریک راتزل، الن چرچیل سمپل، پاتریک گدس و گریفیت تیلور آغاز شده و تا امروز ادامه یافته است. این دیدگاههای مختلف، پایههای نظری محکمی را برای تحولات این علم بنا نهادهاند که شامل دورههای جغرافیای سنتی، انقلاب کمی و مکاتب نظریههای اجتماعی و فلسفی میشود.
رویکردهای علمی-فلسفی در موجهای تحول جغرافیای شهری، اهمیت مطالعه تطبیقی، ابعاد اجتماعی و اقتصادی آن، مدل سامانه اجتماع شهری و عوامل جهانی مرتبط با مسائل شهری را به تفصیل توضیح میدهند.
در بررسی سطوح مطالعاتی، پنج عامل اساسی در تحلیل کلان شهرهای کشورهای جهان سوم اهمیت ویژهای مییابند. دیدگاهها در تحلیل مسائل جغرافیای شهری، شامل اقتصاد سیاسی، تحلیل تخصیص منابع، نقش مدیران شهری و تأثیر محیط محلی، به نتیجهگیریهای جامعی در سطوح نگرش تحلیلی منجر میشوند.
از مباحث برجسته و جدید در جغرافیای شهری میتوان به ارتباط آن با تصمیمات سیاسی، نقش دولتها، جغرافیای تاریخی شهر، برنامهریزی شهری و گروههای اجتماعی اشاره کرد که مدلهای مناسبات جغرافیدانان و برنامهریزان با گروههای اجتماعی را روشن میسازد. همچنین، مفهوم توسعه پایدار شهری، پیوند عمیقی با مبانی جغرافیای شهری برقرار میکند و راهبردهای آینده توسعه را شکل میدهد.
فصل دوم مبانی جغرافیای شهری به شهر و مفاهیم شهری میپردازد و مالاکهای شناخت شهر از روستا را بر اساس ابعاد اکولوژیکی، اقتصاد و شرایط شغلی، و خصائص اجتماعی-فرهنگی تبیین میکند.
نگرشهای جامعهشناختی، جغرافیایی، جمعیتی و دیدگاه کارشناسان سازمان ملل در شناخت شهر از روستا، هر یک ابعاد متفاوتی از این تمایز را آشکار میسازند. شناخت شهر بر پایه کارکرد اقتصادی و کارکردهای توزیع، مبادله و خدماتی، به همراه کارکردهای شهرها در طول تاریخ، ویژگیهای روستایی در برابر شهری را برجسته میسازند.
نوع فایل: پی دی اف – 223 صفحه
فهرست مطالب:
- مبانی جغرافیای شهری
- اهداف درس
- سرفصلها
- فصل اول: حدود و قلمرو جغرافیای شهری
- چیستی جغرافیای شهری
- محورهای اصلی در چهارچوب مطالعات جغرافیای شهری
- مفهوم پراکندگی الگوهای فضائی در جغرافیای شهری
- دیدگاهها در بررسی الگوهای فضائی توسعه شهری
- قلمروهای جغرافیای شهری
- تعریف پدیده شهر و شهرنشینی
- قلمرو مطالعات جغرافیای شهری سنتی
- همگرایی و ارتباط جغرافیای شهری با علوم مجاور
- قلمرو مطالعات جغرافیای شهری جدید
- شبکهها یا سیستمهای شهری
- سیستم شهری و زیر سیستمهای میان شهری
- نمونههایی از تاثیر ارزشهای اجتماعی_ اقتصادی نظام حاکم بر شرایط داخلی شهرها
- سیر تکوینی نظرات و مطالعات در جغرافیای شهری
- نظریه ژرژ کهل
- نظرات چارلز گولی
- مطالعات آلفرد هتنر
- نظریه اتو اشلوتر
- نظرات فردریک راتزل
- نظرات الن چرچیل سمپل
- نظرات پتریک گدس
- نظرات گریفیت تیلور
- دورههای تحول در مطالعات جغرافیای شهری
- دوره جغرافیای سنتی
- دوره انقلاب کمی
- دوره نظریههای اجتماعی و مکتبهای فلسفی
- رویکردها در موجهای تحول در جغرافیای شهری
- رویکردهای علمی_ فلسفی در تحوالت جغرافیای شهری
- اهمیت مطالعه تطبیقی در جغرافیای شهری
- ابعاد اجتماعی و اقتصادی جغرافیای شهری
- مدل سیستم اجتماع شهری
- عوامل جهانی در ارتباط با مسائل شهری
- سطوح مطالعاتی در جغرافیای شهری
- پنج عامل اساسی در مطالعه کلان از شهرهای کشورهای جهان سوم
- دیدگاهها در تحلیل مسائل جغرافیای شهری
- اقتصاد سیاسی و جغرافیای شهری
- تحلیل تخصیص منابع و جغرافیای شهری
- مدیران شهری و جغرافیای شهری
- محیط محلی و جغرافیای شهری
- نتیجهگیری از سطوح نگرش تحلیل در جغرافیای شهری
- مباحث برجسته و جدید در جغرافیای شهری
- جغرافیای شهری و تصمیمات سیاسی
- جغرافیای شهری و نقش دولتها
- جغرافیای شهری و جغرافیای تاریخی شهر
- جغرافیای شهری، برنامه ریزی شهری و گروههای اجتماعی
- مدلهای مناسبات جغرافیدانان و برنامه ریزان با گروههای اجتماعی
- جغرافیای شهری و توسعه پایدار
- مفهوم توسعه پایدار شهری
- فصل دوم: شهر و مفاهیم شهری
- مالکهای شناخت شهر از روستا
- ابعاد اکولوژیکی
- اقتصاد و شرایط شغلی
- خصیصههای اجتماعی_ فرهنگی
- نگرشها نسبت به تعاریف و مفاهیم شناخت شهر از روستا
- نگرش جامعهشناختی
- نگرش جغرافیایی
- نظر کارشناسان سازمان ملل در شناخت شهر از روستا
- نگرش جمعیتی
- شناخت شهر بر پایه کارکرد اقتصادی
- کارکردهای مورد تاکید در شناخت شهر از روستا
- کارکرد شهرها در طول تاریخ
- کارکردهای توزیع، مبادله و خدماتی شهر
- ویژگیهای روستایی در برابر ویژگیهای شهری
- مفهوم شهرنشینی
- تفاسیر مختلف در مورد مفهوم شهرنشینی
- ویژگیهای شهرنشینی
- مفهوم شهرگرایی و تفاسیر مربوط به آن
- مفاهیم شهر و شهرک
- تعاریف مادرشهر
- ویژگیهای کالبدی و اقتصادی مادرشهر
- توپوگرافی اجتماعی مادرشهرها
- حوزه مادرشهر
- تعریف مگالاپلیس (ابرشهر)
- مشخصات مگالاپلیس
- مگالاپلیسهای معروف جهان
- مگالاپلیسهای آمریکا
- مگالاپلیسهای آسیا
- مگالاپلیسهای اروپا
- بخش مرکزی شهر
- اجزاء شهر
- ویژگیهای بخش مرکزی شهر
- تعیین محدوده بخش مرکزی شهرها
- نمونههایی از بخش مرکزی شهرها
- مفهوم حومهنشینی و حومههای شهری
- تاریخچه حومه نشینی
- امتیازات حومه نشینی
- نظرات مخالفان حومههای شهری
- عوامل موثر در توسعه حومهها
- مفهوم دهشهر
- مشخصات منطقه دهشهر
- مفهوم روستاشهر
- مفهوم حاشیه نشینی و حاشیه نشینان شهری
- فرایند ایجاد حاشیه نشینی
- مشخصات ساخت و بافت فیزیکی مناطق حاشیه نشین
- عوامل موثر در مهاجرتهای روستایی
- تغییرات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ناشی از مهاجرتهای روستایی
- عوامل مهاجرتهای روستایی به شهرها
- ویژگیهای شهرهای جهان سوم
- رفتار اجتماعی و فضای شهری
- آسیب شناسی اجتماعی و فضای شهری
- موقعیت شهرها (مطلق و نسبی)
- فصل سوم: تاریخ شهرنشینی و جغرافیای تاریخی شهر
- پیدایش حیات روی کره زمین
- تاریخ سکونت روی کره زمین
- ایجاد سکونتگاههای روستایی
- ویژگیهای سکونتگاههای شهری اولیه
- هستههای اولیه شهرنشینی
- نواحی منشا نخستین شهرها
- شهرهای اولیه در ناحیه بینالنهرین
- شهرهای اولیه در نواحی رود نیل، رود سند و آناتولی
- عوامل توسعه و نابودی شهرهای اولیه
- ساخت شهرهای اولیه؛ دولت شهرهای سومری
- نظام سیاسی دولت شهرهای سومری
- ویژگیهای شهرهای اولیه
- عوامل شناخت شهر از روستا در آغاز تمدن بشری
- پایگاههای تفکر در منشاء پیدایش شهرها
- پایگاه تفکر جبرجغرافیایی
- پایگاه تفکر پخشگرایی
- پایگاه تفکر تکامل سکونتگاهها
- نظریههای مربوط به علل پیدایش شهرها
- نظریه جامعه آبی (هیدرولیک)؛ مفهوم مازاد تولید
- نظریه اقتصادی؛ شهر به عنوان مکان بازار
- نظریه نظامی؛ شهر به عنوان یک محل دفاعی محکم
- نظریه مذهبی: شهر به عنوان عبادتگاه
- فرآیند ایجاد شهرهای یونانی
- ساختار و کارکرد شهرهای یونانی
- موقعیت آکروپلیس در شهر آتن
- محدودیت رشد شهرها و ایجاد کولونیهای یونانی
- ساختار شهرهای رومی
- ویژگی شهرهای رومی
- وضعیت شهرنشینی در دوره قرون وسطی و مقاطع آن
- مورفولوژی شهرهای دوره قرون وسطی و عوامل توسعه آنها
- کارکرد و ساخت اجتماعی شهرهای دوره قرون وسطی
- عوامل موثر در شکلگیری و شکلیابی شهرهای قرون وسطی
- ساخت و شکل شهر و گروههای تاثیرگذار در دوره رنسانس
- نظرات معماران، نظریهپردازان شهری و مهندسان نظامی
- طرح شهر آرمانی در دوره رنسانس
- انواع شهرهای ماقبل صنعتی
- ویژگیهای شهرهای فئودالی
- ساخت طبقاتی و الگوی سکونت شهرهای فئودالی
- ویژگیهای شهرهای تجاری
- ویژگیهای شهرهای استبدادگران
- ویژگیهای شهرهای صنعتی
- شهر صنعتی منچستر دهه ۱۸۴۰
- تاثیرات انقلاب صنعتی در سازمان شهر
- پیدایش و رشد مکتبهای فلسفی_ سیاسی
- شهر و شهرنشینی در دوره استعمار
- ساخت فیزیکی شهرهای استعمارزده
- ساخت اجتماعی شهرهای استعمارزده
- خصیصههای شهرهای افریقا بعد از استقلال
- شهر و شهرنشینی در دوره اسلامی
- وجه مشخصه شهرهای اسلامی
- چگونگی ایجاد شهرهای اسلامی
- عناصر تشکیل دهنده مورفولوژی شهرهای اسلامی
- دوره معاصر؛ شهرهای فراصنعتی و جدید
- مشخصات ابرشهرها و شهرهای جهانی
- شبکه شهرهای جهانی
- ساخت اجتماعی و شیوه زندگی در شهرهای فراصنعتی
- فصل چهارم: ساخت شهر
- مفهوم ساخت شهر
- رویکردهای مطالعه ساخت شهر
- رویکرد اکولوژیکی در مطالعه ساخت شهر
- عوامل پایداری نظام اکولوژی شهری
- مفهوم رقابت و جابجایی
- مراحل اکولوژیکی گسترش شهرها
- تفکرات موثر بر رویکرد اکولوژی شهری
- رویکرد اقتصادی در مطالعه ساخت شهر
- توزیع کاربریها بر اساس ارزش اقتصادی از مرکز شهر
- رویکرد نظامهای فعالیت در مطالعه ساخت شهر
- نظریه ارنست برگس؛ الگوی ساخت دوایر متحدالمرکز
- الگوی ساخت دوایر متحدالمرکز
- نقد نظریه برگس
- رد نظریه برگس
- شهر شیکاگو اواخر قرن نوزدهم
- نقد مبتنی بر بسط نظریه برگس
- نظریه همهویت؛ ساخت قطاعی شهر
- ساخت قطاعی شهر
- اصول تشکیل دهنده نظریه ساخت قطاعی شهر
- نظریه؛ ساخت چند هستهای
- مفهوم هسته شهری و علل پیدایش هستههای شهری
- تعداد و موقع هستههای اصلی شهر
- ساخت چند هستهای شهر
- علل تشکیل ساخت چند هستهای
- نظریه پترمن در مورد شهرهای انگلستان
- الگوی ساخت شهر از نظر پترمن
- نظریه ساخت ستارهای شکل
- نظریه موریس دوی
- نظریه کالوین اشمید؛ ساخت شهر با بررسیهای آماری
- نظریه رابرت دیکسن؛ ساخت عمومی شهرها
- نظریه ساخت طبیعی شهر
- ساخت خطی یا کریدوری شهرها
- محورهای اصول بررسیهای مربوط به ساخت شهر
- عوامل در تعیین ساخت شهرها
- تغییرات در نظریههای اصلی ساخت و توسعه شهری
- عوامل موثر در ساخت بخش مرکزی شهرها
- مناطق در حال توسعه بخش مرکزی شهرها
- توسعه بخش مرکزی شهرها و عوامل محدود کننده آن
- ساخت منطقه واحدهای مسکونی
- مناطق ایجاد واحدهای مسکونی جدید در شهر
- عوامل موثر در انتخاب منطقه مسکونی
- عوامل موثر در ساخت منطقه مسکونی
- الگوهای ساخت منطقه مسکونی
- عناصر شکل دهنده مورفولوژی شهر
- عوامل موثر در مورفولوژی و ساخت شهرها
- رابطه نقش شهر با ساخت مورفولوژیکی آن
قیمت: 135/500 تومان
مفاهیم شهرنشینی، شهرگرایی و تفاسیر مربوط به آنها، از ارکان اصلی در این بخش به شمار میروند. تفاوت میان شهر و شهرک، تعریف مادرشهر، ویژگیهای کالبدی و اقتصادی آن، توپوگرافی اجتماعی و حوزه مادرشهر، همه به درک ما از ساختارهای شهری کمک میکنند. تعریف مگالاپلیس یا ابرشهر با مشخصات و نمونههای معروف جهانی آن در آمریکا، آسیا و اروپا، وسعت دید ما را نسبت به مقیاسهای بزرگ شهری افزایش میدهد.
مطالب مرتبط
- دانلود pdf مبانی جامعه شناسی در 311 صفحه
بخش مرکزی شهر، اجزا و ویژگیهای آن، همراه با روشهای تعیین محدوده و نمونههایی از بخشهای مرکزی شهرهای مختلف، به درک عمیقتر از کانونهای شهری منجر میشود. مفهوم حومهنشینی و حومههای شهری، با تاریخچه، امتیازات و نظرات مخالفان آن، همچنین عوامل موثر در توسعه حومهها، تصویر روشنی از گسترش فضایی شهرها ارائه میدهد. مفاهیم دهشهر و روستاشهر نیز به تبیین مناطق انتقالی و واسط میان شهر و روستا میپردازند.
در ادامه، مفهوم حاشیهنشینی و حاشیهنشینان شهری، فرآیند ایجاد و مشخصات ساخت و بافت فیزیکی مناطق حاشیهنشین مورد کنکاش قرار میگیرد. عوامل موثر در مهاجرتهای روستایی و تغییرات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی ناشی از این مهاجرتها، به همراه ویژگیهای شهرهای جهان سوم، تصویری جامع از چالشهای شهری ارائه میدهد. رفتار اجتماعی و فضای شهری، آسیبشناسی اجتماعی و موقعیت شهرها (مطلق و نسبی) نیز از جمله مباحثی هستند که در این چارچوب تحلیلی قرار میگیرند.
فصل سوم با بررسی تاریخ شهرنشینی و جغرافیای تاریخی شهر آغاز میشود و از پیدایش حیات و سکونت روی کره زمین تا ایجاد سکونتگاههای روستایی و شهری اولیه، با تکیه بر هستههای اولیه شهرنشینی و نواحی منشا نخستین شهرها، سیر تحول تاریخی را دنبال میکند.
شهرهای اولیه در بینالنهرین، رود نیل، سند و آناتولی، همراه با عوامل توسعه و نابودی آنها و ساختار دولتشهرهای سومری، پایههای تمدن شهری را نشان میدهند. نظام سیاسی و ویژگیهای شهرهای اولیه، به همراه عوامل شناخت شهر از روستا در آغاز تمدن بشری، به ما در درک ریشههای شکلگیری شهرها کمک میکند.
پایگاههای تفکر در منشاء پیدایش شهرها، شامل جبر جغرافیایی، پخشگرایی و تکامل سکونتگاهها، نظریههایی چون جامعه آبی (با مفهوم مازاد تولید)، نظریه اقتصادی (شهر به عنوان مکان بازار)، نظریه نظامی (شهر به عنوان محل دفاعی) و نظریه مذهبی (شهر به عنوان عبادتگاه) را مطرح میکنند. فرآیند ایجاد، ساختار و کارکرد شهرهای یونانی و رومی، از جمله موقعیت آکروپلیس در آتن، محدودیت رشد شهرها و ایجاد مستعمرات، اهمیت معماری و برنامهریزی اولیه شهری را نشان میدهد.
وضعیت شهرنشینی در دوره قرون وسطی، مورفولوژی و کارکرد اجتماعی شهرها، همراه با عوامل موثر در شکلگیری آنها، بینش عمیقی نسبت به تحولات شهری در این دوره ارائه میدهد. ساخت و شکل شهر و گروههای تأثیرگذار در دوره رنسانس، نظرات معماران، نظریهپردازان و مهندسان نظامی و طرح شهر آرمانی، به تصویر کشیدن ایدهآلهای شهری در آن زمان میپردازد. انواع شهرهای ماقبل صنعتی، شامل فئودالی، تجاری و استبدادگران، هر یک با ویژگیها و ساخت طبقاتی خاص خود، تصویر جامعی از تنوع شهری در گذشته را ارائه میدهند.
شهرهای صنعتی نظیر منچستر در دهه ۱۸۴۰ و تأثیرات انقلاب صنعتی بر سازمان شهر، تغییرات عمدهای را در ساختار شهری به وجود آورد. این دوره شاهد پیدایش و رشد مکاتب فلسفی-سیاسی نیز بود. شهر و شهرنشینی در دوره استعمار، با ساخت فیزیکی و اجتماعی شهرهای استعمارزده و خصائص شهرهای آفریقا پس از استقلال، چالشهای ژئوپلیتیکی را بازتاب میدهد. شهر و شهرنشینی در دوره اسلامی، با وجه مشخصه، چگونگی ایجاد و عناصر تشکیلدهنده ریختشناسی (مورفولوژی) خاص خود، بخشی دیگر از تاریخ غنی شهرسازی را نشان میدهد.
دوره معاصر با شهرهای فراصنعتی و جدید، مشخصات ابرشهرها و شهرهای جهانی، شبکههای شهرهای جهانی، ساخت اجتماعی و شیوه زندگی در این شهرها، به مبانی جغرافیای شهری ابعاد تازهای میبخشد.
فصل چهارم بر مفهوم ساخت شهر تمرکز دارد و رویکردهای اکولوژیکی، اقتصادی و نظامهای فعالیت را در مطالعه ساختار شهری بررسی میکند. در رویکرد اکولوژیکی، عواملی مانند رقابت و جابجایی و مراحل گسترش شهرها، با الهام از تفکرات موثر بر این حوزه، توضیح داده میشوند.
نظریههای ارنست برگس (الگوی دوایر متحدالمرکز) و انتقادات وارد بر آن، نظریه همهویت (ساخت قطاعی شهر) و اصول تشکیلدهنده آن، و نظریه ساخت چند هستهای با علل پیدایش هستههای شهری، مدلهای اصلی برای درک ساختار فضایی شهرها هستند.
نظریههای پترمن (در مورد شهرهای انگلستان) در مبانی جغرافیای شهری، ساخت ستارهایشکل، نظریات موریس دویی، کالوین اشمید و رابرت دیکسن، و همچنین ساخت طبیعی و خطی یا راهرویی شهرها، ابعاد بیشتری از این پیچیدگی را آشکار میسازند.
محورهای اصول بررسیهای مربوط به ساخت شهر و عوامل تعیینکننده آن، به همراه تغییرات در نظریههای اصلی ساخت و توسعه شهری، چارچوبی برای تحلیل فراهم میکنند. عوامل موثر در ساخت بخش مرکزی شهرها، مناطق در حال توسعه و عوامل محدودکننده رشد آن، به درک پویاییهای مرکزی شهر میانجامد.
ساخت منطقه واحدهای مسکونی در مبانی جغرافیای شهری، مناطق ایجاد واحدهای مسکونی جدید، عوامل موثر در انتخاب و ساخت منطقه مسکونی و الگوهای ساخت منطقه مسکونی، نیز از مسائل کلیدی در این حوزه هستند. در نهایت، عناصر شکلدهنده ریختشناسی شهر و عوامل موثر بر ریختشناسی و ساخت شهرها، همراه با رابطه نقش شهر با ساخت ریختشناختی آن، دیدگاهی جامع از تعامل فرم و عملکرد در محیط شهری ارائه میدهند.