دانلود pdf برنامه ریزی آبیاری کمیاب و عالی

برنامه ریزی آبیاری به عنوان یک ضرورت در مدیریت منابع آب، نقشی حیاتی در تضمین پایداری کشاورزی و تامین امنیت غذایی ایفا می‌کند. این فرآیند، با در نظر گرفتن عوامل متعددی همچون نیازهای آبی گیاهان، شرایط آب و هوایی، و خصوصیات خاک، به دنبال بهینه‌سازی مصرف آب و افزایش بهره‌وری در تولید محصولات کشاورزی است.

مراحل گردش آب شامل تبخیر از سطح اقیانوس‌ها و دریاها، تشکیل ابرها، بارش باران و برف، نفوذ آب به خاک و جریان آن به سمت رودخانه‌ها و دریاچه‌ها، و در نهایت، بازگشت آب به اقیانوس‌ها از طریق رودخانه‌ها و جریان‌های زیرزمینی است.

اهمیت آبیاری در تولید مواد غذایی، حفظ منابع طبیعی، و تامین رفاه اجتماعی، غیرقابل انکار است. آبیاری مناسب، باعث افزایش عملکرد محصولات کشاورزی، بهبود کیفیت آنها، و کاهش وابستگی به شرایط آب و هوایی نامساعد می‌شود.

بیلان آب در جهان نشان می‌دهد که در بسیاری از مناطق، میزان آب موجود، کمتر از میزان آب مورد نیاز است. این امر، لزوم مدیریت بهینه منابع آب و استفاده از روش‌های آبیاری کارآمد را دوچندان می‌کند.

بیلان آب در ایران نیز وضعیت مشابهی را نشان می‌دهد. ایران، در منطقه‌ای خشک و نیمه‌خشک واقع شده است و با چالش‌های جدی در زمینه کمبود آب روبرو است. بنابراین، برنامه ریزی دقیق آبیاری و استفاده از فناوری‌های نوین، برای حفظ منابع آب و تامین نیازهای کشاورزی، امری ضروری است.

بیلان آبی در بخش کشاورزی نشان می‌دهد که این بخش، بیشترین میزان مصرف آب را در ایران به خود اختصاص داده است. به همین دلیل، بهبود کارایی آبیاری در این بخش، می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر کاهش مصرف آب در کشور داشته باشد.

اهداف آبیاری فراتر از صرفا تامین آب مورد نیاز گیاهان است. آبیاری، می‌تواند به افزایش عملکرد محصولات، اصلاح زمین و محیط رشد، تعدیل توزیع جمعیت، تامین خودکفایی و امنیت ملی، و کاهش اثر خشکسالی‌ها کمک کند.

آبیاری جهت افزایش محصول، یکی از مهمترین اهداف آبیاری است. با تامین آب کافی برای گیاهان، می‌توان عملکرد آنها را به طور قابل توجهی افزایش داد و نیازهای غذایی جمعیت رو به رشد جهان را تامین کرد.

آبیاری به منظور اصلاح زمین و محیط رشد نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آبیاری، می‌تواند به شستشوی نمک از خاک‌های شور، بهبود زهکشی خاک‌های رسی، و افزایش حاصلخیزی خاک‌های فقیر کمک کند.

آبیاری به منظور تعدیل توزیع جمعیت نیز می‌تواند نقش مهمی ایفا کند. با توسعه کشاورزی در مناطق خشک و کم‌آب، می‌توان فرصت‌های شغلی جدید ایجاد کرد و از مهاجرت جمعیت به شهرها جلوگیری نمود.

آبیاری به منظور تامین خودکفایی و امنیت ملی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. با تولید محصولات کشاورزی مورد نیاز در داخل کشور، می‌توان وابستگی به واردات را کاهش داد و امنیت غذایی کشور را تضمین نمود.

آبیاری به منظور کاهش اثر خشکسالی‌ها نیز می‌تواند نقش موثری ایفا کند. با استفاده از روش‌های آبیاری کارآمد، می‌توان در زمان خشکسالی، نیازهای آبی گیاهان را تامین کرد و از خسارت‌های ناشی از کمبود آب جلوگیری نمود.

زمان و دوره زمانی آبیاری، از عوامل مهم در تعیین میزان آب مورد نیاز گیاهان است. تعیین زمان آبیاری، باید با توجه به نیازهای آبی گیاهان، شرایط آب و هوایی، و خصوصیات خاک انجام شود. تعیین زمان آبیاری می‌تواند با استفاده از نمایه های گیاهی و نمایه های خاک صورت گیرد.

استفاده از نمایه های گیاهی مانند بررسی اثر کم آبی بر رشد درختان در مرکبات و یا بالا رفتن دمای برگ ها از روش های تعیین زمان آبیاری است.

استفاده از نمایه های خاک مانند روش اندازه گیری وزنی و حجمی اندازه گیری رطوبت خاک، نوترون متر، تابش گاما، انعکاس سنجی زمانی، بلوک گچی و تانسیومتر از روش های تعیین زمان آبیاری است. عمق (ارتفاع) آب آبیاری یا به عبارتی تعیین آب مصرفی گیاه نیز از موارد مهم در برنامه ریزی آبیاری می باشد.

روش آبیاری یا به عبارتی انواع سیستم های آبیاری شامل آبیاری سطحی (آبیاری نواری، آبیاری شیاری، آبیاری جویچه ای) و آبیاری میکرو در باغات (آبیاری قطره ای یک ردیفه و زیگزاک) نیز در برنامه ریزی آبیاری از اهمیت ویژه ای برخوردار است.