دانلود pdf جامعهشناسی روستایی کمیاب و عالی
جامعهشناسی روستایی شاخهای حیاتی از علم جامعهشناسی است که به مطالعه جوامع روستایی، ساختارها و فرآیندهای حاکم بر آنها میپردازد. این رشته به بررسی موضوعات گوناگونی از جمله بنیانها، وظایف و مباحث اصلی خود میپردازد و اهداف کلی و جایگاه درس خود را در پهنه علوم اجتماعی روشن میسازد. در این علم، ابتدا مفهوم جامعه و اجتماع، ویژگیهای آن و سطوح مطالعهاش تعریف میشود تا درکی عمیق از ماهیت اجتماعات روستایی حاصل گردد.
یکی از نخستین گامها در شناخت جوامع، تمایز نهادن میان شهر، روستا و عشایر است. این تمایز بر اساس ملاکهای گوناگونی صورت میگیرد که به تعریف ده در ایران و تعیین معیارهای تشخیص شهر از روستا میانجامد. همچنین، عشایر با ویژگیهای معیشت خاص خود و سازمان ایلی ویژهشان، یک الگوی سکونتی منحصر به فرد را به نمایش میگذارند.
شیوه سکونت روستایی، که شامل تعاریف و انواع پراکنده و متمرکز است، تحت تأثیر عوامل متعددی شکل میگیرد. این عوامل گستردهاند و شامل جنبههای طبیعی مانند جغرافیا و آب و هوا، عوامل اقتصادی همچون نوع معیشت، عوامل اجتماعی فرهنگی نظیر سنتها و آداب و رسوم، و همچنین عوامل سیاسی، نظامی و اداری میشوند که هر یک نقش بسزایی در شکلگیری الگوی سکونت ایفا میکنند.
در دل ساخت اجتماعی و فرهنگی روستاها، قشربندی و تحرک اجتماعی به تفصیل مورد بررسی قرار میگیرد. تعریف قشر و قشربندی اجتماعی در روستا، با تأکید بر اهمیت تملک زمین به عنوان ملاک اصلی قشربندی، به شناسایی اقشار مختلفی نظیر زمینداران، بیزمینها، گاوبندان، نسقداران و خوشنشینان میپردازد. این ساختار پیچیده، پویاییهای خاص خود را در پی دارد.
نوع فایل: پی دی اف – 286 صفحه
فهرست مطالب:
- بخش اول. جامعه شناسی روستایی
- فصل اول. جامعه و اجتماع
- فصل دوم. شهر، روستا و عشایر
- فصل سوم. تعریف و تاریخچه جامعهشناسی روستایی
- فصل چهارم. شیوههای سکونت روستایی
- بخش دوم. ساخت اجتماعی و فرهنگی روستاها
- فصل پنجم. قشربندی و تحرک اجتماعی در روستا
- فصل ششم. نهادهای اجتماعی در روستا
- فصل هفتم. روانشناسی اجتماعی روستاییان
- فصل هشتم. جمعیت و حرکات آن در روستا
- بخش سوم. ساختار اقتصادی روستا
- فصل نهم. تولید کشاورزی
- فصل دهم. نظامهای بهرهبرداری
- فصل یازدهم. واحدهای کارزراعی
- فصل دوازدهم. مالکیت اراضی و مناسبات زمینداری
- فصل سیزدهم. اصلاحات ارضی
- بخش چهارم. جامعه شناسی توسعه روستایی
- فصل چهاردهم. توسعه، توسعه روستایی و تنگناهای آن
- فصل پانزدهم. برنامه ریزی توسعه روستایی
- جایگاه درس
- هدف کلی
- ماهیت انسان
- مفهوم جامعه
- سطوح مطالعه جامعه
- تعریف جامعه
- ویژگی جامعه
- ویژگیهای اجتماع
- اجتماع روستایی
- جماعت روستایی
- اقتصاد روستایی
- تقسیم کار در روستا
- خانواده روستایی
- تجانس اجتماع روستایی
- فرهنگ روستایی
- زندگی روستایی
- دگرگونی روستا
- ده ( روستا )
- ملاکهای تعریف روستا
- معیار تشخیص شهر و روستا
- تعریف ده در ایران
- تعریف شهر
- تعریف عشایر
- ویژگیهای معیشت عشایری
- سازمان ایلی
- موضوع جامعهشناسی
- وظایف جامعهشناسی
- موضوع جامعهشناسی روستایی
- بنیانگذار جامعهشناسی روستایی
- مباحث جامعهشناسی روستایی
- تعریف شیوه سکونت
- عوامل مؤثر در شیوه سکونت
- عوامل طبیعی
- عوامل اقتصادی
- عوامل اجتماعی- فرهنگی
- عوامل سیاسی- نظامی- اداری
- انواع شیوه سکونت
- شیوه سکونت پراکنده
- شیوه سکونت متمرکز
- تعریف قشر اجتماعی
- تعریف قشربندی اجتماعی
- اهمیت تملک زمین
- ملاک قشربندی در روستا
- اقشار روستایی
- قشر زمینداران
- اقشار بیزمین
- گاوبندان
- نسقداران
- خوشنشینان
- هرم قدرت در روستاهای ایران
- کثرت دهقانان خرده مالک و کارگران روستایی
- گسترش فعالیتهای غیرکشاورزی
- تعریف تحرک اجتماعی
- میزان تحرک اجتماعی
- عوامل تحرک اجتماعی
- مهاجرت از روستا به شهر در ایران
- ویژگیهای مهاجرت از روستا به شهر در ایران
- نظریهها و مدلهای مهاجرتی
- طبقه بندی نظریههای مهاجرتی
- پیامدهای مهاجرت از روستا به شهر
- تعریف سیاستهای مهاجرتی
- انواع سیاستهای مهاجرتی
- سیاستهای اقتصادی
- سیاستهای سازمانی
- سیاستهای اداری
- تعریف نهاد اجتماعی
- نهادهای اجتماعی مهم
- بُعد، نوع و کارکرد خانواده روستایی
- ارزشهای اجتماعی خانواده روستایی
- تعریف خویشاوندی
- تعریف طایفه
- خویشاوندی در روستاهای ایران
- انواع خویشاوندی
- تعریف ازدواج
- ویژگیهای ازدواج در روستاها
- ازدواج مبادلهای
- ازدواج درون گروه
- عوامل ازدواج همخون
- بررسی رفتارها و روابط اجتماعی
- طبقه بندی جوامع
- جامعه سنتی
- جامعه صنعتی
- ویژگیهای جامعه سنتی
- سرنوشتگرایی
- رفتارها
- ارزش فرزند
- ارزش جنس مذکر
- مطالعات جمعیتی
- ساخت جمعیت
- ساخت جمعیت روستایی
- حرکات جمعیت
- حرکت طبیعی جمعیت در روستاها
- تعریف مهاجرت
- انواع مهاجرت
- تعریف کشاورزی
- انواع فعالیت کشاورزی
- ویژگیهای اقتصاد کشاورزی ایران
- بهرهبرداری کشاورزی
- مالکیت مشاع و دیوانی در تاریخ ایران
- منابع درآمد روستاییان
- عوامل سنتی تولید
- اهمیت آب
- نیروی انسانی
- عوامل جدید تولید
- عوامل دگرگونی نظام تولید سنتی
- تعریف نظام بهرهبرداری
- ویژگیهای نظامهای بهرهبرداری
- نظامهای بهرهبرداری از زمین در ایران
- نظامهای بهرهبرداری ماقبل سرمایهداری
- برزگری
- مزارعه
- انواع قراردادهای زراعی
- خورابه
- مخابره
- مغارسه و مساقات
- اقطاع
- انواع تیول
- نظام اربابی
- نظامهای بهرهبرداری انتقالی
- نظام بهرهبرداری کوچک و متوسط بازرگانی
- نظام بهرهبرداری دهقانی
- ویژگیهای بهرهبرداری دهقانی
- انواع بهرهبرداری دهقانی
- نظامهای بهرهبرداری جدید
- کشاورزی تجاری وسیع
- واحد کشتمانی
- شرکت کشت و صنعت
- بهرهبرداری مبتنی بر تولید تعاونی
- شرکت تعاونی کشاورزی
- شرکت سهامی زراعی
- مشاع تولیدی
- اهداف مشاع
- تعریف واحد کار زراعی
- انواع واحد کار زراعی فردی
- نسق زراعی
- نسقدار
- نسقبندی
- جفت گاو
- واحدهای بهرهبرداری جمعی
- بنه
- بنه بندی
- انواع بنه
- بنه اربابی
- بنه گاوبندی
- بنه قمیکاری
- تعریف مالکیت
- رابطه فرد با زمین
- مالکیت جمعی و دولتی در جوامع شرقی
- مالکیت ارضی از لحاظ شیوه انتقال به دولت اسلامی
- اراضی مفتوح عنوه
- اراضی فی
- اراضی صلحی و عهدی
- اراضی طوعی و دعوتی
- انواع اراضی از لحاظ بهرهبرداری کشاورزی
- انواع اراضی از لحاظ روابط ملکداری
- انواع مالکیت ارضی در دوره پیش از اصلاحات ارضی
- املاک خالصه
- املاک اختصاصی
- تعریف وقف
- انواع وقف
- املاک اربابی
- خرده مالکی
- سرمایهداری ارضی
- تعریف اصلاحات ارضی
- اصلاحات، تغییرات و انقلاب ارضی
- تفاوت اصلاحات ارضی و تغییرات ارضی
- انقلاب ارضی
- هدف اصلاحات ارضی
- موارد شمول اصلاحات ارضی
- موارد استثنای اصلاحات ارضی
- شقوق اصلاحات ارضی در ایران
- مراحل اجرای اصلاحات ارضی
- مرحله اول
- مرحله دوم
- مرحله سوم
- علل اصلاحات ارضی
- علل خارجی اصلاحات ارضی
- عوامل داخلی اصلاحات ارضی
- نتایج اقتصادی اصلاحات ارضی
- نتایج اجتماعی اصلاحات ارضی
- نتایج سیاسی اصلاحات ارضی
- تعریف توسعه
- ابعاد مفهوم توسعه
- مفهوم فلسفی- نظری توسعه
- مفهوم عینی- کاربردی توسعه
- نظریه توسعه یکپارچه
- اهداف توسعه
- عقبماندگی روستاها
- جامعهشناسی توسعه روستایی
- اهداف برنامههای توسعه روستایی
- موانع توسعه روستایی
- موانع طبیعی
- موانع جمعیتی
- موانع سیاسی- اجتماعی
- موانع اقتصادی
- موانع فرهنگی- روانی
- زمینههای توسعه روستایی
- مسئله ارضی
- مسئله دهقانی
- مسئله تولید کشاورزی
- ضرورت برنامه ریزی
- تعریف برنامه ریزی
- دستورالعمل اقتصادی
- شرایط برنامه ریزی
- سطوح برنامه ریزی
- برنامه ریزی در سطح ملی
- برنامه ریزی در سطح منطقه ای
- برنامه ریزی در سطح محلی
- زمینههای برنامه ریزی توسعه روستایی
- بخش دولتی
- بخش تعاونی
- شورا
- اتحادیه دهقانی
- تعاونیها
قیمت: 170/500 تومان
هرم قدرت در روستاهای ایران، غالباً با کثرت دهقانان خردهمالک و کارگران روستایی در قاعده آن، مشخص میشود. در کنار این، گسترش فعالیتهای غیرکشاورزی نیز به تدریج بر ساختار قدرت و اقشار روستایی تأثیرگذار بوده است. این تغییرات موجب بازتعریف روابط و نقشهای سنتی در جوامع روستایی میشود.
مطالب مرتبط
- دانلود pdf مبانی جامعه شناسی در 311 صفحه
تحرک اجتماعی در روستا، که به تغییر موقعیت افراد در ساختار قشربندی اشاره دارد، موضوع مهم دیگری است. میزان و عوامل مؤثر بر این تحرک، از جمله مهاجرت از روستا به شهر در ایران و ویژگیهای خاص آن، پیامدهای قابل توجهی بر جامعه روستایی دارد. نظریهها و مدلهای مهاجرتی نیز به تحلیل این پدیده از ابعاد گوناگون میپردازند و دستهبندیهای مختلفی را ارائه میدهند.
بررسی سیاستهای مهاجرتی و انواع آن، از جمله سیاستهای اقتصادی، سازمانی و اداری، بخش مهمی از مطالعات مرتبط با جمعیت روستایی است. این سیاستها با هدف مدیریت و هدایت جریانهای مهاجرتی، بر توسعه و پایداری جوامع روستایی و شهری تأثیر میگذارند. درک این سیاستها برای برنامهریزیهای آتی ضروری است.
نهادهای اجتماعی در روستا، از جمله خانواده به عنوان بنیادیترین نهاد، اهمیت فراوانی دارند. تعریف نهاد اجتماعی و بررسی نهادهای مهم روستایی، بُعد، نوع و کارکرد خانواده روستایی و ارزشهای اجتماعی آن را آشکار میسازد. این نهادها، ستون فقرات حیات اجتماعی روستاها را تشکیل میدهند.
خویشاوندی و ازدواج، به عنوان دو جنبه کلیدی از روابط اجتماعی در روستا، با دقت بررسی میشوند. تعریف خویشاوندی و طایفه، انواع خویشاوندی در روستاهای ایران و ویژگیهای ازدواج روستایی از جمله ازدواج مبادلهای، ازدواج درون گروه و عوامل ازدواج همخون، نشاندهنده پیچیدگی این روابط است. این پیوندها شبکههای اجتماعی محکمی را ایجاد میکنند.
روانشناسی اجتماعی روستاییان به بررسی رفتارها و روابط اجتماعی، فرهنگ و زندگی روستایی و نیز دگرگونیهای آن میپردازد. جوامع به دو دسته سنتی و صنعتی تقسیم میشوند و ویژگیهای جامعه سنتی، مانند سرنوشتگرایی، ارزش فرزند و جنس مذکر و دگرگونیهای ده (روستا)، در این بستر مورد تحلیل قرار میگیرد. این بررسیها در راستای درک ماهیت انسان در بستر روستایی حائز اهمیت است و به درک بهتر تغییرات در جامعهشناسی روستایی کمک میکند.
مطالعات جمعیتی و حرکات آن در روستا نیز جایگاه مهمی دارد. این بخش شامل ساخت جمعیت کلی و ساختار جمعیت روستایی و همچنین حرکات طبیعی جمعیت است. تعریف مهاجرت و انواع آن، از جمله مهاجرتهای فصلی یا دائمی، نقش بسزایی در فهم پویاییهای جمعیتشناختی روستا ایفا میکند.
ساختار اقتصادی روستا، به ویژه تولید کشاورزی، از مباحث اصلی است. تعریف کشاورزی و انواع فعالیتهای کشاورزی، ویژگیهای اقتصاد کشاورزی ایران و منابع درآمد روستاییان، زمینهای برای فهم عوامل سنتی تولید نظیر اهمیت آب و نیروی انسانی فراهم میآورد. همچنین، عوامل جدید تولید و عوامل دگرگونی نظام تولید سنتی، نقش بسزایی در اقتصاد روستایی و تقسیم کار دارند.
نظامهای بهرهبرداری از زمین در ایران، از نظامهای ماقبل سرمایهداری نظیر برزگری و مزارعه با انواع قراردادهای زراعی خاص خود تا نظامهای اربابی را در بر میگیرد. در ادامه، نظامهای بهرهبرداری انتقالی مانند نظامهای کوچک و متوسط بازرگانی و دهقانی با ویژگیهای خاص خود، و در نهایت نظامهای بهرهبرداری جدید شامل کشاورزی تجاری وسیع و بهرهبرداری مبتنی بر تولید تعاونی مورد بررسی قرار میگیرند. این تنوع در نظامها، پیچیدگیهای بهرهبرداری از زمین را نشان میدهد.
واحدهای کارزراعی و مالکیت اراضی نیز در فهم ساختار اقتصادی روستا حیاتی هستند. تعریف واحد کارزراعی فردی مانند نسق زراعی، نسقدار و جفت گاو، و همچنین واحدهای بهرهبرداری جمعی نظیر بنه و انواع آن، تصویری از نحوه کار و سازماندهی در روستا ارائه میدهد. مالکیت ارضی، رابطه فرد با زمین و انواع مالکیت از جمله مالکیت جمعی و دولتی در جوامع شرقی و نیز انواع اراضی از لحاظ بهرهبرداری و روابط ملکداری، از ابعاد مهم این تحلیل است.
انواع مالکیت ارضی در دوره پیش از اصلاحات ارضی، شامل املاک خالصه، اختصاصی، اربابی، خردهمالکی و سرمایهداری ارضی، ساختار پیچیدهای را تشکیل میداد. در این میان، تعریف وقف و انواع آن نیز به عنوان شکلی از مالکیت مورد توجه قرار میگیرد. این ساختارها، روابط اجتماعی و اقتصادی را عمیقاً تحت تأثیر قرار داده بودند.
اصلاحات ارضی، به عنوان یک تغییر بنیادین، با تعریف دقیق خود از اصلاحات، تغییرات و انقلاب ارضی، و تفاوتهای میان آنها، مورد تحلیل قرار میگیرد. اهداف، موارد شمول و استثنا، و شقوق و مراحل اجرای آن در ایران، اهمیت فراوانی دارد. علل خارجی و داخلی این اصلاحات و نتایج اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن نیز ابعاد گستردهای از دگرگونیهای روستایی را آشکار میکند.
در نهایت، بخش چهارم به جامعهشناسی توسعه روستایی اختصاص دارد که به بررسی مفهوم و ابعاد توسعه میپردازد. این شامل مفهوم فلسفی نظری و عینی کاربردی توسعه، نظریه توسعه یکپارچه و اهداف آن میشود. عقبماندگی روستاها، اهداف و موانع توسعه روستایی نظیر موانع طبیعی، جمعیتی، سیاسی اجتماعی، اقتصادی، و فرهنگی روانی، همگی نیازمند برنامهریزی دقیق هستند. ضرورت و شرایط برنامهریزی در سطوح ملی، منطقهای و محلی، و زمینههای آن در بخشهای دولتی و تعاونی و از طریق شوراها و اتحادیههای دهقانی، برای دستیابی به توسعه پایدار روستایی حیاتی است.